Zodra je onderneming wettelijk controleplichtig is, moet je de jaarrekening door een accountant laten controleren. Bij veel rechtspersonen hangt dit samen met de omvang van de onderneming over meerdere boekjaren. Daarnaast kunnen de rechtsvorm en specifieke wetgeving een rol spelen. Kijk daarom altijd naar het totaalplaatje en trek geen conclusie op basis van bijvoorbeeld alleen de omzet in één jaar.
Om vast te stellen of de wettelijke controleplicht voor jouw onderneming geldt, bepaal je eerst in welke grootteklasse de rechtspersoon valt: klein, middelgroot of groot. Hiervoor gelden financiële grensbedragen in combinatie met een tijdsregel. Die combinatie bepaalt uiteindelijk of en wanneer je onderneming in een andere bedrijfsklasse terechtkomt.
Bij de beoordeling of een rechtspersoon klein of middelgroot is, staan drie omvangscriteria centraal. Zodra je onderneming aan minimaal twee van de drie criteria voldoet, valt zij op basis van haar omvang niet langer in de categorie klein:
Het is dus niet nodig om alle drie de grenzen te passeren. Twee criteria zijn voldoende voor de classificatie. Dat kan bijvoorbeeld relevant worden wanneer je omzet en balanstotaal toenemen, terwijl je personeelsbestand nog onder de grens blijft.
Het overschrijden van de grenzen op één balansdatum betekent meestal niet direct dat je onderneming van bedrijfsklasse verandert. Daarvoor moet je onderneming op twee opeenvolgende balansdata aan de betreffende criteria voldoen. Hetzelfde principe werkt de andere kant op: één jaar onder de grenzen betekent doorgaans niet meteen dat de bestaande classificatie vervalt. Door twee opeenvolgende boekjaren naast elkaar te leggen, krijg je dus beter zicht op het moment waarop de controleplicht ingaat of eindigt.
Niet iedere controleplicht ontstaat om dezelfde reden. Voor rechtspersonen vormt de omvang van de onderneming een belangrijk uitgangspunt. Voor bepaalde rechtsvormen en sectoren kunnen daarnaast afzonderlijke controleverplichtingen gelden. Beoordeel daarom niet alleen de omvangscriteria, maar ook de wet- en regelgeving die op jouw rechtsvorm en sector van toepassing is.
Voor middelgrote en grote rechtspersonen geldt in principe een wettelijke accountantscontrole. Een bv of nv kan hier bijvoorbeeld onder vallen zodra deze volgens de omvangscriteria niet langer als klein wordt aangemerkt. In dat geval moet een accountant die bevoegd is om wettelijke controles uit te voeren de jaarrekening controleren.
Soms ontstaat een controleverplichting vanuit andere specifieke wet- en regelgeving. Bepaalde organisaties en gereguleerde sectoren hebben eigen voorschriften voor de controle van hun financiële verantwoording. Controleer daarom niet alleen de algemene groottecriteria, maar ook de regels die specifiek voor jouw organisatie gelden.
Voor kleine en microrechtspersonen geldt vanuit de algemene groottecriteria geen verplichte wettelijke accountantscontrole. Toch kan er in de praktijk een accountantsverklaring nodig zijn, bijvoorbeeld omdat een bank of subsidiegever die verlangt of omdat de statuten aanvullende eisen bevatten. Dat staat los van de wettelijke controleplicht op basis van omvang. Controleer daarom altijd welke verklaring precies wordt gevraagd en waar die eis vandaan komt.
Vanaf het moment dat de wettelijke controleplicht geldt, moet de jaarrekening volgens de regels voor een wettelijke accountantscontrole worden onderzocht. De jaarrekening alleen opstellen of laten samenstellen volstaat dan niet meer. Voor de controle zelf gelden bovendien formele voorwaarden waaraan moet worden voldaan.
Niet iedere accountant kan zomaar een wettelijke controle uitvoeren. Hiervoor is een accountantsorganisatie nodig die over de vereiste vergunning beschikt. Een externe accountant wordt aangewezen voor de uitvoering van de wettelijke controle en draagt verantwoordelijkheid voor de controleverklaring. Daarbij moet zowel de accountant als het accountantskantoor onafhankelijk zijn.
Tijdens de controle kijkt de accountant of de jaarrekening een goed beeld geeft van de financiële situatie en aan de geldende regels voldoet. De uitgevoerde controlewerkzaamheden vormen vervolgens de basis voor een oordeel met een redelijke mate van zekerheid. Dat oordeel komt terug in de controleverklaring bij de jaarrekening. De controle geeft veel zekerheid over de financiële informatie, maar nooit volledige zekerheid.
Een eerste wettelijke accountantscontrole begint vaak al voordat de jaarrekening definitief is. De accountant heeft voldoende informatie nodig om de controle goed uit te voeren. Zorg daarom dat je administratie en belangrijke documenten goed toegankelijk zijn. Maak ook duidelijk hoe je financiële processen en controles zijn ingericht. Zo voorkom je dat belangrijke informatie pas tijdens de controle ontbreekt.
Geldt voor jouw onderneming een wettelijke accountantscontrole en laat je deze achterwege? Dan voldoe je niet aan de wettelijke voorschriften die voor de jaarrekening gelden. Dit kan doorwerken in het proces rond de vaststelling van de jaarrekening en juridische gevolgen hebben. Controleer daarom op tijd of je onderneming controleplichtig wordt. Neem de accountantscontrole daarna direct mee in de planning van de jaarrekening.
Bij een samenstellingsopdracht helpt de accountant je bij het opstellen van de jaarrekening. De accountant gebruikt daarvoor de financiële informatie van je onderneming. De accountant geeft daarbij geen zekerheid over de cijfers.
Bij een wettelijke accountantscontrole onderzoekt een onafhankelijke accountant de jaarrekening. Daarna geeft de accountant een oordeel met een redelijke mate van zekerheid. Is je onderneming controleplichtig? Dan vervangt een samenstellingsopdracht de wettelijke controle niet.
Ook een audit is niet automatisch hetzelfde als een wettelijke accountantscontrole. De term audit wordt namelijk breder gebruikt. Kijk daarom naar het doel van de opdracht en naar de verklaring die daarbij hoort.
Ook als de wet geen accountantscontrole voorschrijft, kan een controle toch van waarde zijn. Aandeelhouders, financiers of andere belanghebbenden kunnen behoefte hebben aan meer zekerheid over de financiële informatie van je onderneming. Welke accountantsopdracht daar het beste bij aansluit, hangt af van het doel, de gewenste mate van zekerheid en eventuele voorwaarden van de partij die de financiële informatie gebruikt.
Wat kost de salarisadministratie uitbesteden voor je onderneming? Ontdek de tarieven, eventuele extra kosten en hoe je offertes vergelijkt.
Bereken de solvabiliteit van je bedrijf uit de jaarrekening. Lees welke balanscijfers je nodig hebt en wat het percentage betekent.
Moet jouw jaarrekening binnenkort naar de KVK? Lees welke regels en deadlines gelden en voorkom fouten bij het deponeren.
Jouw btw-aangifte sneller en eenvoudiger verwerken? Ontdek hoe btw-aangifte software helpt om handmatig werk te verminderen en fouten eerder te signaleren.
Is jouw bedrijf al klaar voor e-facturatie? Ontdek wanneer e-facturatie verplicht is en wat je nu al kunt doen om je goed voor te bereiden.
Weet jij precies hoelang je jouw administratie moet bewaren? Ontdek de juiste termijnen en voorkom problemen bij een controle.